MeNZiL.wp

Niyet ettim Allah rızası için..

BİR BALKAN DÜŞTÜ

Posted by Zâcir Ekim 10, 2006

İki tarafı dağlarla çevrili bir yolda ilerliyoruz. Koyu yeşil ama ağaçlarla kaplı bu yol,sükuneti arayan gözlerimi doyuruyor. Araya serpiştirilmiş tek katlı evlerle çocukluk hayallerim tazeleniyor. Tebessüm ediyorum. Sene 2006. Mevsimlerden yaz. Sonra, gitmekte olduğumuz şehir geliyor aklıma. Tebessümüm yüzümde donuyor. Bin bir parçaya kırılıp dökülüyor.

Yolculuğun ilk akşamı ve ertesi günü Osmanlı’nın dokunuşlarını, değerli tablolar gibi sergileyen Saraybosna’da geçti. “Yekpare bir anın içinde” soluk alıp verdiğimi hissettirdi bana başkentin geniş sokakları, meydanı ve Başçarşı. Herhalde Türk-İslam medeniyetinin Balkanlardaki en güzel timsallerinden bu çarşı. Yüzümü ilk kez gösteriyor olsam da bu camilere, sebile, insanın üstüne üstüne gelmekten imtina eden dükkanlara, bir tanışıklık hissi, bir aşinalık takip ediyordu adımlarımı.

Sabahın erkeninde başkentten yola çıktığımız gün, otobüsümüzün penceresinden izlediğim Milyatska Irmağı’na karıştım sessizce. Saraybosna’nın tam ortasından geçen bu ırmakla birlikte akmaya başladım ve gördüm… Evlerin duvarlarında, restorasyonu süren Milli Kütüphane’de ve Meclis binasında topların, mermilerin, yangınların izleri duruyordu. Gördüm ki şehir yorgun ve yaslıydı; ama bir o kadar vakur. Yeniden doğuyordu, kendini tazeliyordu; soluduğum havaya bile sinmişti sabrın ve şevkin kokusu.

Milyatska olmak, onunla akmak; aynı zamanda üzerinde her birinin farklı bir hikayesi olan köprüleri de taşımak demekti. Köprülerden değil de hikayelerinden yoruluyordu insan. Bir köprünün altından geçerken, Milyatska “Suada Dilberoviç” diye fısıldadı. İşte tam bu köprüde, Sırp keskin nişancısı tarafından vurulmuştu Suada ve savaşın ilk şehitlerinden olmuştu. Birinci Dünya Savaşı’nın yükü de Milyatska’nın üzerindeydi. Avusturya prensiyle eşi bir başka köprüde, bir başka Sırp tarafından öldürülünce karışmıştı dünya. Bunca ağırlıkla akıyordu Milyatska, ben daha fazla taşıyamadım ve ayrıldım yanından. Saraybosna geride kaldı. Ama aklım hala orada. Mesela Butmir’deki Kolar ailesi ve Tünel… Müzeye çevrilmiş olan 860 metrelik tünelin girişi ziyaretçiler için muhafaza edilmiş. Savaş zamanında havaalanının altından kazılan bu tünel, Butmir’le Dobrinay’ı bir araya getiriyordu. Bu uzun ve dar yoldan askerler, yaralıları, erzaklar, cephanelikler gelip gidiyordu ve Tünel, Sırp askerlerin gözlerine toprak gibi serpilip Müslüman Boşnakları görünmez kılıyordu. “Bu topraklarda bir şeyler var; düşünsenize, 1. Dünya Savaşı burada patlak verdi” demişti evlerinin tünelin gizli girişine dönüştürülmesini canı gönülden kabul eden Bayram Kolar’ın oğlu ve eklemişti: “Eğer bir savaş daha olursa, ya Türkiye buraya gelir; ya da biz Türkiye’ye geliriz.” İçime dokunmuştu çok, mahcubiyetten yüzümü yere çevirmiş ve düşünmüştüm: Türkiye ile Bosna-Hersek arasında –daha da genişletirsek Balkanlar arasında- soluduğumuz havada dahi varlığını hissettiğimiz bu bağı korumak ve güçlendirmek için ne yapıyor Türkiye Cumhuriyeti Devleti? Türkiye’nin entelektüelleri, sinemacıları, yazarları… Biz ne yapıyoruz?

Saraybosna gerilerde kaldı; şimdi, iki tarafı dağlarla çevrili bir yolda ilerliyoruz. Sene 2006. Mevsimlerden yaz. Srebrenitsa’ya gidiyoruz. Artık, tatlı gündüz düşlerinin beni ele geçirmesine izin vermiyorum. Veremiyorum. Çünkü bundan 11 sene önce mevsimlerden yazken gene, bu dağlar, orta yerlerindeki vahşete şahitlik etti: 11-12 Temmuz 1995’te 10 bine yakın insan katledildi. Hollandalı askerler sırtlarını dönüp gitti. Dünya gözlerini kapatarak dönmeye devam etti. Kadınların ve çocukların ve esir düşmüş askerlerin göğe yükselen feryatları, bu dağlara çarpıp geri döndü; bu dağlar, Müslüman Boşnakların kalbine korku saldı. Ve dağlar, o günleri hafızasında saklı tutuyor, eminim. Şahitliklerinin geçerli olduğu zaman geldiğinde neler anlatacaklarını Allah bilir. Esas soru, bizim ne anlatacağımız; sonra değil, şimdi ne anlatacağımız… Milyatska’nın yükünü hafifletecek miyiz? Dağların şahitliğini dillendirebilecek miyiz?

Bosna’da sadece görmedim ben. Çoktandır uzaklaştığımız bir mirasın soluk alıp verişlerini paylaştım. Sınırları çizilerek birbirinden ayrı tutulmaya çalışılan memleketler arasındaki bağın ne olduğunu ve canlı kalabilmek için nasıl gayret sarf ettiğini hissettim. Ben Bosna’da Milyatska oldum, aktım. Turist gözlüğümü çıkartıp attım! Çünkü ben Bosna’nın turisti olamam. Bu topraklarda doğmamış olmam, topraktan olduğum gerçeğini değiştirmez. Yaratıldığım toprağın bir parçası Bosna’dan, bir parçası Filistin’den, bir parçası Semerkand’dan, bir parçası Afrika’dan… İşte ben bu yüzden, gökkubbenin altında hala daha söylenmesi gereken sözler olduğuna inanıyorum. Laf değil, söz diyorum.

 

Elif Eda TARTAR, Mostar, Eylül 2006

Reklamlar

2 Yanıt to “BİR BALKAN DÜŞTÜ”

  1. Yusuf S. Batum said

    Tebrik ederim. Bu yolda ilerle.

  2. HOŞ

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

 
%d blogcu bunu beğendi: